28 Οκτωβρίου 2021: συμπληρώνονται 81 χρόνια από την έναρξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου και την επέκταση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στα Βαλκάνια. Η ιστορία είναι σε γενικές γραμμές γνωστή. Η Ελλάδα αντιστάθηκε, νίκησε, ηττήθηκε και συνέχισε να πολεμά μέχρι την απελευθέρωση. Εύλογο είναι το ερώτημα πού αποσκοπεί η αποδόμηση των παραπάνω και η κατασκευή μιας νέας εικόνας του παρελθόντος από μια μειοψηφία της κοινωνίας.
Με τη λήξη του Μεγάλου Πολέμου η Ευρώπη μπήκε σε μια δίνη νέων συστημάτων πολιτικής και ιδεολογίας. Ένα από αυτά ήταν το πολιτικό σύστημα του μέχρι πρότινος σοσιαλιστή Μουσολίνι, ο φασισμός. Ακολούθησαν και άλλα, κυρίως υιοθετώντας στοιχεία του φασισμού. Έτσι έγινε και στην περίπτωση της Γερμανίας, όπου ο φασισμός πήρε ίσως τη χειρότερη μορφή του, αυτήν που σήμερα είναι γνωστή ως ναζισμός και ερμηνεύεται ως εθνικός σοσιαλισμός.
Η ερμηνεία του τελευταίου όρου έχει μεγάλη σημασία
Στον 21ο αιώνα συγχέονται όροι που σήμερα φαίνονται αντίθετοι, και εκεί βρίσκεται το βασικό μπέρδεμα. Ο φασισμός ήταν ένα νέο σύστημα που επεκτάθηκε με διαφορετικό τρόπο σε κάθε χώρα που τον υιοθέτησε, ενώ πολλά στοιχεία του βρίσκονταν και σε χώρες που σήμερα χαρακτηρίζονται «αντιφασιστικές».
Ένα από τα στοιχεία που αφορούν και την Ελλάδα είναι ο ολοκληρωτισμός, δηλαδή το καθεστώς της 4ης Αυγούστου. Πρόκειται για το καθεστώς που κάποιοι σήμερα προσπαθούν να συνδέσουν με τον ιταλικό φασισμό, παραποιώντας την ιστορία του αλλά και αυτήν του Ιωάννη Μεταξά.
Το καθεστώς της 4ης Αυγούστου, η γνωστή ως δικτατορία του Μεταξά, είχε κάποια κοινά χαρακτηριστικά με τον φασισμό. Ένα από αυτά ήταν, για παράδειγμα, ο χαιρετισμός. Ο χαρακτηρισμός του Μεταξά ως φασίστα είναι όμως λανθασμένος. Το μόνο στοιχείο που συνέδεε την 4η Αυγούστου με τον φασισμό ήταν ο ολοκληρωτισμός, ο οποίος δεν αποτελεί απόδειξη φασισμού. Ολοκληρωτικό ήταν και το πολιτικό καθεστώς στη Σοβιετική Ένωση.
Το ΟΧΙ του Μεταξά και της Ελλάδας
Η παραποίηση που επιχειρείται είναι ότι ο Μεταξάς θα έλεγε ναι. Αυτό στηρίζεται στη λανθασμένη άποψη ότι ο Μεταξάς ήταν φασίστας, αλλά και στην πλήρη παράβλεψη των συμφερόντων των καθεστώτων. Ο Μεταξάς, όπως και άλλοι ηγέτες ολοκληρωτικών ή φασιστικών μορφωμάτων, ήταν πιστός στα συμφέροντα της χώρας του και όχι της ιδεολογίας. Ο Φράνκο, για παράδειγμα, ανταπέδωσε τη βοήθεια του Άξονα στέλνοντας εθελοντές, αλλά κράτησε την Ισπανία έξω από τη δίνη του πολέμου.
Στην περίπτωση της Ελλάδας, παρά τη στάση ουδετερότητας, ο Μεταξάς φρόντισε να βρίσκεται πιο κοντά στο Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο προσέφερε εγγύηση προστασίας το 1939. Ταυτόχρονα, μετά την επιδείνωση των ελληνοϊταλικών σχέσεων, ο Μεταξάς και το καθεστώς του προσπάθησαν και έως ένα βαθμό πέτυχαν να ετοιμάσουν τη χώρα για μια ιταλική επίθεση.
Τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου ο Ιταλός πρέσβης συναντά τον Ιωάννη Μεταξά και στη γλώσσα της διπλωματίας, τα γαλλικά, του παραδίδει το ιταλικό τελεσίγραφο, σύμφωνα με το οποίο η Ελλάδα πρέπει να επιτρέψει την είσοδο ιταλικών στρατευμάτων, αλλιώς θα υπάρξει πόλεμος. Ο Μεταξάς απάντησε στα γαλλικά «Alors, c’est la guerre», που μεταφράζεται ως «Άρα έχουμε πόλεμο». Στη συνέχεια έγινε η ενημέρωση του Βασιλιά, της κυβέρνησης και του Βρετανού πρέσβη, καθώς και η επιστράτευση για την ενίσχυση των στρατευμάτων που ήδη πολεμούσαν στην Πίνδο.
Συμπεράσματα
Ο Μεταξάς δεν είπε ακριβώς τη λέξη «ΟΧΙ», καθώς η συνομιλία διεξήχθη στα γαλλικά. Στην ερώτηση όμως «συμφωνείτε να εισέλθουν τα ιταλικά στρατεύματα», η απάντηση ήταν όχι. Ήταν το όχι που φώναξε ολόκληρος ο ελληνικός λαός, ανεξαρτήτως ιδεολογιών, την επόμενη μέρα. Ήταν το όχι που ένωσε τον ελληνικό λαό, ο οποίος μέχρι πρότινος ήταν διχασμένος.
Σε μια χώρα όπου η ιστορία έχει τεράστια σημασία, είναι αδιανόητο κάποιοι να την παραποιούν για ιδεολογικούς σκοπούς. Η προσπάθεια να πειστεί η κοινή γνώμη ότι ο Μεταξάς θα έλεγε ναι δεν στέκει. Προκύπτουν ερωτήματα: αν είχε σκοπό να πει ναι, γιατί προσπαθούσε να είναι κοντά διπλωματικά και στρατιωτικά με το Ηνωμένο Βασίλειο; Γιατί ετοίμαζε τον στρατό, ο οποίος πριν από το τελεσίγραφο ήταν ήδη παραταγμένος και είχε εντολές επιχειρήσεων; Υπάρχουν και άλλα ερωτήματα που δύσκολα απαντώνται από όσους υποστηρίζουν το αντίθετο.
Στην Ελλάδα του 1940 όλοι είπαν όχι, πάλεψαν γι’ αυτό και κάθε 28η Οκτωβρίου τιμώνται. Εύλογο είναι επίσης το ερώτημα πού βρίσκονται τα κείμενα «διαμαρτυρίας» για το Σύμφωνο Μολότοφ – Ρίμπεντροπ, με το οποίο δύο ολοκληρωτικά καθεστώτα, η Ναζιστική Γερμανία και η Σοβιετική Ένωση, συμμάχησαν και επιτέθηκαν στην Πολωνία, χωρίζοντάς την στα δύο. Γερμανία και Ρωσία τιμούν άραγε την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου;
Η άποψη του αρθρογράφου δεν εκφράζει απαραίτητα το NEMESISHD.GR και δημοσιεύεται στο πλαίσιο της ελευθερίας της έκφρασης.
