Η τεχνητή νοημοσύνη, η πολιτική προστασία και η μεταφορά της κυπριακής εμπειρίας από την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ήταν οι τρεις πυλώνες της 4ης Διακυβερνητικής Συνόδου Ελλάδας-Κύπρου, που έγινε στη Λευκωσία την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου. Στις δηλώσεις του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη μετά τη συνάντηση με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη ξεχώρισαν το Κυπριακό, η ηλεκτρική διασύνδεση και η ένταξη της Κύπρου στη ζώνη Σένγκεν. Το κοινό ανακοινωθέν επιβεβαιώνει ότι η επόμενη Διακυβερνητική Σύνοδος θα γίνει στην Αθήνα μέσα στο 2027.
Οι δύο ηγέτες χαιρέτισαν την κινητικότητα στο Κυπριακό και την προοπτική συνάντησης με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ. Ζητούν επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων «από το σημείο όπου διακόπηκαν το 2017 στο Κραν Μοντανά», με βάση το συμφωνημένο πλαίσιο, τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας και τις αρχές και το κεκτημένο της ΕΕ. Στην ολομέλεια ο κ. Μητσοτάκης είπε: «Προσβλέπουμε στον καθορισμό ημερομηνίας για την τριμερή και αμέσως μετά σε μια διευρυμένη πενταμερή». Στις δηλώσεις του επανέλαβε ότι η λύση πρέπει να είναι διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία, «χωρίς αναχρονιστικές εγγυήσεις, χωρίς δυνάμεις κατοχής».
Στην ασφάλεια, το ανακοινωθέν μιλά για στενό συντονισμό των δύο χωρών «στην προώθηση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο», σε ένα αβέβαιο διεθνές περιβάλλον. Αθήνα και Λευκωσία παρουσιάζονται ως πυλώνες σταθερότητας και συνεργασίας και ως γέφυρα ανάμεσα στην ΕΕ και την ευρύτερη περιοχή, με προσήλωση στο διεθνές δίκαιο και την καλή γειτονία. Ο κ. Μητσοτάκης έδωσε έμφαση στο Δίκαιο της Θάλασσας και ζήτησε ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός να χρηματοδοτεί επαρκώς τους στόχους της ΕΕ για την ανταγωνιστικότητα, την άμυνα και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Υπογράφηκαν δύο Δηλώσεις Προθέσεων για τη φοίτηση Κυπρίων σπουδαστών στη Σχολή Αξιωματικών της Ελληνικής Αστυνομίας και για την εκπαίδευση στελεχών της Κυπριακής Ακτοφυλακής. Ο Πρωθυπουργός χαιρέτισε και την ειδική δομή για το οργανωμένο έγκλημα που δημιουργεί η Κύπρος.
Για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου (GSI), ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε ότι την περασμένη εβδομάδα ξεκίνησαν πάλι οι έρευνες βυθού. Χαρακτήρισε το καλώδιο «έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος» που «προχωρεί ομαλά», βάσει του αρχικού σχεδιασμού. Η Ελλάδα επέμεινε στην υλοποίησή του «ξεπερνώντας τους όποιους σκοπέλους συναντήσαμε στην πορεία», είπε.
Στην τεχνητή νοημοσύνη, που το ανακοινωθέν ονομάζει «κεντρικό πυλώνα» της Συνόδου, εξετάστηκε η αξιοποίηση δεδομένων των ελληνικών μικροδορυφόρων Παρατήρησης Γης σε συνδυασμό με τις εγκαταστάσεις επίγειας λήψης και επεξεργασίας δορυφορικών δεδομένων των δύο χωρών. Συζητήθηκαν επίσης το κυπριακό AI Factory Antenna «Pharos-CY» και το ελληνικό AI Factory «Pharos», η εφαρμογή του Κανονισμού της ΕΕ για την ΤΝ και η χρήση της στη δημόσια διοίκηση. Ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε τον υπερυπολογιστή «Δαίδαλο» και την ανάπτυξη ελληνικών γλωσσικών μοντέλων.
Η Ελλάδα αναλαμβάνει την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2027 και οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε στενή συνεργασία σε τεχνικό επίπεδο. «Προσβλέπουμε, μάλιστα, την 1η Ιουλίου η Κύπρος να ενταχθεί και επίσημα στη Ζώνη Schengen», είπε ο κ. Μητσοτάκης, που θέλει αυτή να είναι η πρώτη μεγάλη απόφαση της ελληνικής Προεδρίας. Στην πολιτική προστασία, το ανακοινωθέν θυμίζει ότι η Κύπρος φιλοξένησε για πρώτη φορά, την αντιπυρική περίοδο του 2026, προτοποθετημένη 21μελή μονάδα του Ελληνικού Πυροσβεστικού Σώματος στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας. Υπογράφηκε ακόμη μνημόνιο για την εκπαίδευση πληρωμάτων ασθενοφόρων.




