Η Ευρώπη γίνεται πιο ώριμη στην κυβερνοασφάλεια, η απειλή όμως παραμένει «σημαντική». Αυτό είναι το συμπέρασμα της δεύτερης έκθεσης για την Κατάσταση της Κυβερνοασφάλειας στην Ένωση, που παρουσίασε την Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2026 ο ENISA, ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κυβερνοασφάλεια. Η έκθεση εκδίδεται κάθε δύο χρόνια, με βάση το άρθρο 18 της οδηγίας NIS2, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ομάδα Συνεργασίας NIS των κρατών μελών.
Ο εκτελεστικός διευθυντής του ENISA, Γιούχαν Λεπάσαρ (Juhan Lepassaar), δήλωσε ότι «υπάρχει πρόοδος, αλλά τώρα πρέπει να στηριχθούμε σε αυτή τη βάση και να επικαιροποιήσουμε τις στρατηγικές μας». Σημείωσε ότι οι εξελίξεις στα πιο προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και τα περιστατικά σε συστήματα ψύξης σε όλη την ΕΕ, αναδεικνύουν τα επιχειρησιακά κενά και την ανάγκη για έγκαιρη ανταλλαγή πληροφοριών και συντονισμό. Για τα περιστατικά αυτά έχουμε γράψει στο ρεπορτάζ για τις επιθέσεις κατά συστημάτων ψύξης, ενώ αντίστοιχη προειδοποίηση για επιθέσεις σε ελεγκτές ψύξης είχαν εκδώσει και αμερικανικές υπηρεσίες. Ο ίδιος ζήτησε να ενισχυθεί η κοινή εικόνα της κατάστασης και να ευθυγραμμιστούν περισσότερο οι πολιτικές στους κρίσιμους τομείς.
Η ωριμότητα των κρατών μετρήθηκε με τον Ευρωπαϊκό Δείκτη Κυβερνοασφάλειας (EU-CSI), σε κλίμακα 0 έως 100. Ο μέσος όρος της ΕΕ για το 2026 είναι 71,53 μονάδες. Δύο κράτη μέλη κατατάσσονται στο «προηγμένο» επίπεδο, 22 στο «ώριμο» και τρία στο «εδραιωμένο», ενώ κανένα δεν βρίσκεται χαμηλότερα. Οι πέντε πρώτες χώρες συγκεντρώνουν κατά μέσο όρο 79,86 μονάδες και οι πέντε τελευταίες 60,45.
Δυνατά σημεία είναι η διαχείριση της αλυσίδας εφοδιασμού από τις βασικές και σημαντικές οντότητες (89,91), η έρευνα και η καινοτομία (79,24) και η εφαρμογή των εθνικών στρατηγικών (66,72). Τα κενά εντοπίζονται στις ομάδες απόκρισης σε περιστατικά ασφάλειας υπολογιστών (CSIRT, 54,76), στην εθνική πιστοποίηση (55,56, με 13 κράτη στα χαμηλά και 14 στα υψηλά επίπεδα), στη συμμετοχή των οντοτήτων σε ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ ομοτίμων (26,30) και στη διδασκαλία της κυβερνοασφάλειας σε δημοτικό και γυμνάσιο-λύκειο, όπου μόνο 12 κράτη φτάνουν σε ώριμο ή προηγμένο επίπεδο, έναντι 21 για την ανώτατη εκπαίδευση (73,59).
Το επίπεδο της απειλής κρίνεται ίδιο με εκείνο της έκθεσης του 2024, επειδή ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας είχε ήδη συνυπολογιστεί στην προηγούμενη εκτίμηση και οι σημερινές κυβερνοδραστηριότητες στρέφονται κυρίως κατά των άμεσα εμπλεκόμενων μερών, με περιορισμένες διαχύσεις προς την ΕΕ. Όσες επιθέσεις αγγίζουν την Ένωση είναι κυρίως κατανεμημένες επιθέσεις άρνησης υπηρεσίας (DDoS) χαμηλού αντικτύπου. Από τα περιστατικά του 2025, το 57,3% είχε ιδεολογικά κίνητρα, το 29,3% οικονομικά και το 5,9% αφορούσε κατασκοπεία. Η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ισχύος για επιτιθέμενους και αμυνόμενους και επιταχύνει τον εντοπισμό ευπαθειών και την εκμετάλλευσή τους.
Η νέα έκθεση προσθέτει μια «στρατηγική πυξίδα» με πέντε κατευθύνσεις, πάνω στις οποίες στηρίζονται οι συστάσεις πολιτικής. Η πρώτη είναι η αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας, ώστε οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε πολλά κράτη να βρίσκουν συνεκτικό πλαίσιο. Η δεύτερη αφορά την επιχειρησιακή ικανότητα σε κρίσεις: το ευρωπαϊκό σχέδιο διαχείρισης κυβερνοκρίσεων (Blueprint) του 2025 δεν έχει χρησιμοποιηθεί ακόμη σε πραγματική κρίση, ενώ δεν έχει καθοριστεί ο τρόπος δομημένης συνεργασίας των ευρωπαϊκών δικτύων με τους στρατιωτικούς ομολόγους τους. Η τρίτη είναι οι κρίσιμες υποδομές, όπου το 70% των οργανισμών δηλώνει ότι η συμμόρφωση με τη νομοθεσία είναι το βασικό κίνητρο για επενδύσεις στην κυβερνοασφάλεια.
Η τέταρτη κατεύθυνση αφορά τις εξαρτήσεις στην αλυσίδα εφοδιασμού: οι χώρες με εθνική πολιτική συντονισμένης γνωστοποίησης ευπαθειών αυξήθηκαν από 7 σε 17 από το 2024 και η Ομάδα Συνεργασίας NIS ενέκρινε στις αρχές του 2026 την εργαλειοθήκη ασφάλειας της αλυσίδας εφοδιασμού τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών. Η πέμπτη είναι η μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα μέσω ευαισθητοποίησης, δεξιοτήτων και εκπαίδευσης, καθώς το χάσμα δεξιοτήτων στην κυβερνοασφάλεια διευρύνθηκε κατά 8% από το 2024, όπως καταγράφει η έκθεση Global Cybersecurity Outlook 2025 του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ.
Στο πεδίο της πολιτικής, η έκθεση καταγράφει την εφαρμογή της οδηγίας NIS2, της Πράξης για την Κυβερνοανθεκτικότητα και της Πράξης για την Κυβερνοαλληλεγγύη, την πρόταση για τη δεύτερη Πράξη για την Κυβερνοασφάλεια και το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για την κυβερνοασφάλεια και την τεχνητή νοημοσύνη. Το ευρωπαϊκό αποθεματικό κυβερνοασφάλειας επεκτείνει πλέον τη στήριξή του στη Μολδαβία και την Ουκρανία. Τα πλήρη στοιχεία είναι διαθέσιμα στο δελτίο Τύπου του ENISA.
